|
Jerzy Izrael (Jiři Izrael), założyciel Kościoła Jednoty Braci Czeskich w Polsce i jej pierwszy biskup. Urodził się ok. 1505 r. w Uherskim Brodzie na Morawach, był synem zamożnego kowala. Uczył się w szkołach braci czeskich w miastach Mlada Boleslav i Litomyšl. Po ukończeniu szkół, w latach 1535 – 1542 wraz z biskupem Janem Augustą czterokrotnie wyrusza do Wittenbergi na spotkania z ks. dr Marcinem Lutrem. Od 1540 r. był ministrem (‘minister’, z łac. sługa, to tytuł duchownego Kościoła Jednoty Braci Czeskich, odpowiednik proboszcza) zboru w Turnovie. Podczas prześladowań braci czeskich w 1547 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu na zamku praskim. Stamtąd zbiegł i wraz z tysiącem uciekinierów dociera w sierpniu 1548 do Wielkopolski, a następnie do Prus Książęcych.
W latach 1549-1553 był ministrem zboru w Kwidzynie, prowadząc równocześnie działalność w Wielkopolsce w tym i w Poznaniu, gdzie założył zbór i znalazł wielu wpływowych zwolenników i protektorów. Od 1553 r. jego siedzibą stał się Ostroróg koło Poznania, skąd rozwijał działalność na Morawach, w Prusach i w Małopolsce. W 1557 r. na synodzie Kościoła w Slezanach na Morawach został powołany na biskupa Kościoła Jednoty Braci Czeskich w Polsce. Jerzy Izrael w pracach Kościoła miał za zadanie wspierania Sędziego całej Jednoty biskupa Jana Černého i kontynuowanie jego dzieła oraz dbanie o dziedzictwo Kościoła w Polsce. Izrael przyjął także odpowiedzialność za dokumentowanie dziejów Jednoty braterskiej w Polsce. W taki sposób została erygowana samodzielna prowincja polska Kościoła Braci Czeskich (obok morawskiej i czeskiej) z oddzielną sukcesją i ordynacją a biskup Jerzy Izrael stał się również Sędzią Jednoty w Polsce. Pod jego zarządem spoczywał także Kościół w Prusach. Biskup Jerzy Izrael słynął z bardzo irenicznego nastawienia przy zarazem bardzo jasno sprecyzowanych zasadach wiary, będąc postacią, która imponowała otoczeniu. Znamienna jest wypowiedź Katarzyny Ostrożanki, która jego służbę i osobę przyrównuje do czystego złota. Biskup Izrael uczestniczył w wielu inicjatywach zjednoczeniowych, brał również udział w przygotowaniu Ugody Sandomierskiej. Schorowany, w wieku 74 lat składa swój urząd i przenosi się do Lipnika na Morawach (gdzie była siedziba morawskiej prowincji Kościoła Jednoty Braci Czeskich) skąd dalej troszczy się o sprawy Kościoła w Polsce. Jeszcze w 1582 r. przyjechał na synod do Poznania, a w roku 1587 na synodzie w Lipniku wprowadził w urząd biskupa prowincji polskiej Szymona Teofila (Bogumiła) Turnowskiego. Zmarł 15.07.1588 roku w Lipniku a pamięć jego otoczono wielkim szacunkiem. Podczas trzydziestu lat służby na ziemiach polskich założył 39 zborów. Na nim wykonało się to, co, ze szczerą przyjaźnią podając rękę czeskim wygnańcom, powiedział kiedyś Luter: „Wy bądźcie apostołami dla Słowian tak, jak my dla Niemców”. Dzieje polskiej reformacji były i są nierozłącznie związane z imieniem biskupa Jerzego Izraela. ks. Mirosław Jelinek Źródła: Akta synodu różnowierczych w Polsce, t. I, wyd. M. Sipayłło, Warszawa, s. 69-71
Nekrologium polske větve Jednoty Bratrské 1897, Sklad syg. II 373
Józef Łukasiewicz O kościołach braci czeskich w dawnej Wielkiejpolsce, Poznań 1835
J. Bidlo, Jednota braterská v prvním vyhnanství, Praha 1900-1932, I-IV
R. Říčan, Dějiny Jednoty bratrské, Kalich, Praha 1957
J. Dworzaczkowa: „Bracia Czescy w Wielkopolsce w XVI i XVII wieku”, Semper, Warszawa 1997
Georg I., erster Senior und Pastor der Unitat in Grosspolen, Richard Kruske, Wrocław 1894
Ottův slovník naučný, Praha 1897,, t. XII, s. 969-970
„Jednota Bratrská v obrazech 1457-1957”, opr. Radim Kalfus, Praha 1957 |
historia 
