Zelowskie Dzwonki Parafii Ewangelicko - Reformowanej w Zelowie

Przed każdym członkiem zespołu dzwonkarzy stoją bardzo wysokie wymagania. Dotyczą one systematycznej obecności na próbach. Jeśli jednej osoby zabraknie - nie można usłyszeć pełnej harmonii danego utworu muzycznego, a co za tym idzie, nauka gry jest szalenie utrudniona.

Każdy ćwiczy i zapamiętuje nie tylko swoją partię, ale musi objąć swym słuchem pełnię utworu. Brak jakiegokolwiek dźwięku, bądź pomyłka dla dobrze wyćwiczonego zespołu jest zauważalna natychmiast.

Młodzież, która zechciała poświęcać konkretne godziny z każdego tygodnia swojego życia, jest godna pochwały, zachęty i pomocy.

Ważną jest informacja, że "Zelowskie Dzwonki" Parafii Ewangelicko-Reformowanej w Zelowie są JEDYNYM W POLSCE zespołem grającym na dzwonkach ręcznych.

Zespół dzwonkarzy lub zespół dzwonkarski to grupa, która za pomocą dzwonków ręcznych gra rozpoznawalną muzykę z melodią i harmonią, w przeciwieństwie do matematycznych algorytmów używanych w change ringing.

Zestaw dzwonków obejmuje wszystkie nuty skali chromatycznej. Mniejsze zespoły używają zazwyczaj jedynie 25 dzwonków (dwie oktawy), jednak zestawy są często większe, sięgają nawet do siedmiu oktaw:

Dzwonki są zazwyczaj umieszczone na padach (pad), czyli swoistych poduszkach z gąbki, a te na stabilnych i szerokich stołach. Materiał ten chroni przed uszkodzeniami powierzchnię dzwonków, która jest wykonana z brązu, a także hamuje dzwonki przez stoczeniem się. W przeciwieństwie do orkiestry lub chóru, w którym każdy muzyk jest odpowiedzialny za jeden wiersz partytury, zespół dzwonkarski gra wspólnie jako jeden instrument, a każdy z dzwonkarzy odpowiedzialny jest jedynie za poszczególne nuty.

Stany Zjednoczone

W Stanach Zjednoczonych zespoły dzwonkarskie często związane są z kościołami, jednak w ostatniej dekadzie obserwuje się wzrost liczby zespołów ze społeczności lokalnych, niezwiązanych z kościołami: wiele szkół oferuje grę na dzwonkach ręcznych w swoim programie muzycznym (początkowe klasy uczą się gry na dzwonkach rurowych ręcznych, kolejne zaś na dzwonkach ręcznych).

Polska

Warto wspomnieć, iż jeden zestaw dzwonków rurowych ręcznych (ChoirchimeR) firmy Malmark, Inc. - Bellcraftsmen posiada od 2002 "Zespół Dzwonków" Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Skoczowie.

Muzyka

Zespoły dzwonkarskie w zasadzie grają muzykę skomponowaną bądź zaaranżowaną specjalnie na te instrumenty ze względu na ich donośny dźwięk, ograniczony przez ilość dzwonków w zestawie zakres nut oraz niezmienne położenie danych nut na pięciolinii (występują wyjątki od tej reguły).

Wszyscy dzwonkarze mają przed sobą pełną partyturę. Jest ona podobna do partytury fortepianu z kilkoma wyjątkami: C# powyżej c1 i wszystkie nuty poniżej są zapisane w kluczu basowym, a Db powyżej c1 i wszystkie nuty powyżej są zapisane w kluczu wiolinowym. Występują jednak odstępstwa od tej reguły w partyturach przeznaczonych do solowych występów bądź dla zespołów z mniejszą ilością dzwonków, także nuty przeznaczone na dzwonki jeszcze kilkanaście lat temu nie posiadały tej reguły. Muzyka dla dzwonków ręcznych jest napisana o oktawę niżej niż rzeczywisty dźwięk dzwonków, więc np. środkowe C - c1 jest faktycznie nutą c2. Dla uproszczenia, dzwonek ten nadal jest określany jako środkowe C (c1).

Należy jednak zaznaczyć, iż dzwonki ręczne mają inne oznaczenia nut: c1 to C5 dzwonkowe, c2 to C6 dzwonkowe, itd. Także H oznaczone jest jako B, zatem przykładowa piąta oktawa wygląda tak:

Istnieje szereg skrótów i oznaczeń używanych wyłącznie lub prawie wyłącznie w muzyce dzwonków ręcznych. Najczęściej występują: LV (let vibrate); R (ring); SK (shake); TD (thumb damp); PL (pluck); SW (swing) - znaczenia: patrz niżej. Stosuje się także powszechne oznaczenia tempa, oznaczenia dynamiki oraz oznaczenia artykulacji.

Ze względu na łączność historii dzwonków ręcznych z kościołem, znakomita większość utworów komponowanych i aranżowanych na dzwonki, była używana w trakcie nabożeństw, w związku z czym ich długość nie przekraczała czterech minut. Obecnie kompozytorzy i aranżerowie tworzą także dłuższe i bardziej skomplikowane utwory, np. z wykorzystaniem innych instrumentów.

Techniki grania

Aby zagrać dzwonkiem, należy poruszyć nim w taki sposób, by serce dzwonka, klaper, uderzyło wewnętrzną powierzchnię dzwonka. Zazwyczaj dzwonkarz trzyma go przed sobą na wysokości ramion, sercem dzwonka ku górze, by następnie szybkim ruchem nadgarstka i ręki po linii eliptycznej spowodować uderzenie klapera. Dźwięk dzwonka będzie brzmieć tak długo, z jaką siłą nim zadzwoniono, albo dopóki dzwonkarz przytłumi go na swoim ciele bądź padzie.

Techniki dla pojedynczych dzwonków

Let vibrate - podobne zastosowanie jak prawego pedału (pedału forte) w fortepianie, po zadzwonieniu dzwonkiem nie przytłumia się go od razu;
Ring - podstawowa technika dzwonienia, może znaczyć także koniec LV;
Shake - szybkie i nieustanne dzwonienie przez długość trwania nuty;
Thumb damp - zadzwonienie z palcem przyłożonym do dzwonka, wywołuje to efekt staccato;
Pluck - zadzwonienie samym klaperem w pozycji poziomej (dzwonek leży na padzie);
Martellato - uderzyć dzwonkiem w pad, tworzy to efekt szybkiego przytłumienia dźwięku;
Swing - zagranie dzwonkiem w normalnej pozycji i wykonanie techniki huśtawki: szybkie opuszczenie go w dół, następnie szybkie przywrócenie go do normalnej pozycji.
Malleting - technika wykorzystująca różnego typu pałki (mallety), którym uderza się zewnętrzną powierzchnię dzwonka. Tworzy to efekt staccato gdy dzwonek leży na padzie, normalny dźwięk, gdy dzwonek uderzony jest w powietrzu, albo drum-roll (efekt werbla), gdy szybko uderza się kilkoma (zazwyczaj dwoma) malletami w jeden dzwonek.
Echo - technika dodaje krótki impuls do nieprzerywanego dźwięku. Wykonuje się to za pomocą delikatnego dotykania obręczy (ust dzwonka) wibrującego dzwonka do padu na stole.

Techniki dla kilku dzwonków

Tradycyjne techniki grania dopuszczają jednemu dzwonkarzowi grać dwoma dzwonkami jednocześnie (po jednym w każdej ręce). W zależności od liczby dzwonków potrzebnych do konkretnego utworu i liczby dzwonkarzy w zespole, bądź w zależności od skomplikowanego fragmentu utworu, może być konieczne wykorzystanie techniki grania kilkoma dzwonkami w jednej ręce w tym samym, bądź w różnym momencie.

Four-in-hand znaczy dosłownie: cztery w ręce, jednak dotyczy to techniki trzymania dwóch dzwonków w każdej ręce, przy czym klapery obu dzwonków znajdują się pod kątem prostym w stosunku do siebie. Pozwala to dzwonkarzowi na granie w tradycyjny sposób podstawowym dzwonkiem, bądź pod innym kątem dzwonkiem drugim. Te same dwa dzwonki mogą być także grane jednocześnie przy ułożeniu ręki pod kątem 45°. Four-in-hand używa się do grania kilku pozycji jednocześnie bądź do zagrania dźwięków alterowanych.
Shelley ringing jest podobną techniką do poprzedniej, z wyjątkiem tego, że klapery obu dzwonków skierowane są w tym samym kierunku. Korzystając z tej techniki dzwonkarz może jednocześnie zagrać dwoma dzwonkami. Shelley wykorzystywane jest zazwyczaj przy graniu dwóch tych samych nut, przy czym druga jest wyższa od pierwszej o oktawę (np. C7 i C8). Technikę tę można łączyć między innymi z martelatto i shake, co jest prawie niemożliwe przy technice four-in-hand.
Six-in-hand znaczy dosłownie: sześć w ręce, jednak dotyczy techniki trzymania trzech dzwonków w każdej ręce, jest to bardziej rozbudowana technika four-in-hand.
Weaving (dosłownie: tkanie) - technika ta należy do podstawowych i umożliwia granie kilkoma dzwonkami w krótkim odstępie czasu, przy użyciu padu do wyciszenia dzwonka w celu podniesienia kolejnego wolną ręką.